Bezwaar en de termijn
Tegen vrijwel elke belastingaanslag staat bezwaar open bij de inspecteur, binnen zes weken na de dagtekening. Bezwaar schorst de betalingsplicht niet: daarvoor is een apart verzoek om uitstel van betaling nodig, dat bij een bezwaar tegen de aanslag meestal wordt verleend voor het betwiste deel.
Is de termijn verstreken, dan resteert een verzoek om ambtshalve vermindering. Dat kan vijf jaar terug, maar tegen een afwijzing staat een beperktere rechtsgang open en bepaalde standpunten worden dan niet meer beoordeeld.
Navordering en naheffing
Navordering bij de inkomsten- en vennootschapsbelasting vergt een nieuw feit: iets wat de inspecteur bij het opleggen van de aanslag niet wist en ook niet hoefde te weten. Was het gegeven al bekend of had de inspecteur bij een normale zorgvuldigheid moeten twijfelen, dan is navordering niet toegestaan. Bij kwade trouw geldt die eis niet.
Naheffing speelt bij belastingen die op aangifte worden voldaan, zoals omzetbelasting en loonheffing; daar is geen nieuw feit nodig. De navorderingstermijn is vijf jaar, en twaalf jaar bij inkomen of vermogen dat in het buitenland is opgekomen.
Boetes
Een verzuimboete volgt op een te late aangifte of betaling en vergt geen verwijt. Een vergrijpboete vergt opzet of grove schuld en kan oplopen tot een percentage van de nagevorderde belasting. De bewijslast daarvoor ligt bij de inspecteur.
Bij een vergrijpboete gelden waarborgen uit het strafrecht: het recht om te zwijgen over de boete, het recht op inzage in het boetedossier en het recht om vooraf te reageren op het voornemen. Wie in dat stadium meewerkt zonder dat onderscheid te maken, geeft die positie weg.
De gang naar de rechter
Na de uitspraak op bezwaar volgt beroep bij de rechtbank, daarna hoger beroep bij het gerechtshof en ten slotte cassatie bij de Hoge Raad. Elke stap heeft een termijn van zes weken.
In fiscale zaken telt vooral de bewijsverdeling. Bij een gebrek in de administratie of een niet gedane aangifte kan de bewijslast worden omgekeerd en verzwaard, waarna de belastingplichtige moet aantonen dat de schatting van de inspecteur onjuist is. Die positie is aanzienlijk zwaarder.
Veelgestelde vragen
Moet een aanslag betaald worden tijdens bezwaar?
In beginsel wel, maar er kan uitstel van betaling worden gevraagd voor het betwiste bedrag. Dat verzoek staat los van het bezwaar en moet apart worden gedaan. Zonder uitstel loopt de invordering door, inclusief invorderingsrente.
Wat is een informatiebeschikking?
Een besluit waarin de inspecteur vaststelt dat niet aan de informatieplicht is voldaan. Wordt die beschikking onherroepelijk, dan volgt omkering van de bewijslast. Tegen de beschikking zelf staat bezwaar en beroep open; dat is het moment om de reikwijdte van het informatieverzoek ter discussie te stellen.
Is een advocaat nodig bij de belastingrechter?
Procesvertegenwoordiging is niet verplicht; ook een belastingadviseur kan optreden. Bij cassatie bij de Hoge Raad is dat anders geregeld dan in civiele zaken: daar is geen advocaat bij de Hoge Raad vereist. Bij vergrijpboetes weegt ervaring met het fiscale boeterecht wel zwaar.